Haccın Farz, Vacip ve Sünnetleri





 I. HACCIN FARZ, VACİP VE SÜNNETLERİ


1. Farz, Şart, Rükün, Vacip Ve Sünnet Terimlerinin Anlamları

Farz”, kesin ve bağlayıcı bir delil ile yapılması istenen fiil ve amel demektir.

Vacip”, kesin olmayan bir delil ile yapılması istenen fiil ve amellere denir.

Farz olsun vacip olsun her iki görevin de yapılması zorunludur. Yerine getirilmesinin gerekliliği bakımdan ikisi arasında bir fark bulunmadığı için Hanefîler vacibe amelî farz demişlerdir. Kesin olmayan bir delil ile sabit olduğu için vacibi inkar eden

kâfir olmaz. Farzı inkar eden ise kâfir olur.83


Farzlar, şart ve rükün olmak üzere iki kısma ayrılır:

“Şart”, hükmün varlığı kendisine dayanan şeydir. Şart bulunmazsa

hüküm de bulunmaz, ancak şartın bulunması hükmün bulunmasını gerektirmez. Meselâ abdest namazın şartıdır, abdest bulunmazsa namaz olmaz, ancak abdestli olunca namaz kılınmış sayılmaz.

Aynı şekilde, ihram haccın şartıdır. İhrama girilmeden

haccın diğer farzları geçerli olmaz.

Rükün, ibadetlerin ve akitlerin aslî unsurları demektir. Mesela namaz ibadetinde, kıyam, kıraat, rüku ve secde rükündür. Aynı şekilde hac ibadetinde Arafat vakfesi ve ziyaret tavaf› rükündür. Şartlar, rükünlerden önce yerine getirilir . Şartlar yerine getirilmeden

rükünler geçerli olmaz.

Sünnet, bir fıkıh terimi olarak farz ve vacip olmayarak Peygamberimizin

Yaptığı ve Müslümanların da yapmasını istediği görevlerdir.

Farz olsun, vacip olsun sünnet olsun, her ibadetin kendi içinde farzları, vacipleri ve sünnetleri vardır.

Bir ibadetin farzı (şart veya rüknü) olan bir görev terk edilirse o ibadet geçerli olmaz. Mesela namazın abdestli olarak kılınması farzdır. Abdestsiz kılınan namaz geçerli değildir, yeniden

kılınması gerekir. Aynı şekilde hacda ihrama girmek farzdır. İhrama girmeden hac yapılsa veya Arafat vakfesi ya da ziyaret tavafı terk edilirse yapılan hac geçerli olmaz, yeniden yapılması gerekir.

Vaciplerden biri terk edilirse yapılan ibadet bâtıl olmaz, vacibinterki ile meydana gelen eksiklik kefaret veya ceza ile telâfi edilebilir. Mesela üç veya dört rekatlı bir namazda ilk iki rekattan sonra oturmak vaciptir. Bir kimse oturmadan üçüncü rekata kalkıverse namaz batıl olmaz, namazın sonunda “sehiv secdesi” ile bu eksiklik telafi edilir. Aynı şekilde hacda Müzdelife vakfesi vaciptir. Bu görev terk edilse hac batıl olmaz, bu eksiklik

dem ile (bir koyun veya keçi kurban etmekle) telafi edilebilir.

Hacda terk edilen bir vacip usulüne göre iade edilirse herhangi bir ceza gerekmeden telafi gerçekleşmiş olur. Bir ibadetin sünneti terk edilirse o ibadet batıl olmaz, sevabı

eksilir. Mesela namazda sübhaneke duası okunmasa, hacda kudüm tavafı yapılmasa kılınan namaz ve yapılan hac geçerli olur, ancak sünnet sevabından mahrum kalınır.



2. Haccın Farzları (Şartları Ve Rükünleri)


Haccın farzlarını iki grup altında toplamak mümkündür: Haccın müstakil farzları (şartları ve rükünleri), haccı oluşturan menâsikin kendi içindeki farzları (şartları ve rükünleri). Önce haccın farz, vacip ve sünnetleri sadece maddeler halinde sayılacak, daha sonra ilgili yerlerde detaylı olarak anlatılacaktır.

a) Haccın Müstakil Farzları (Şartları Ve Rükünleri)


aa) Hanefî mezhebine göre haccın farzları bir şart ve iki rükünden ibarettir. Bunlardan ihrama girmek haccın şartı, “Arafat’ta vakfe yapmak” ve “Kâ’be’yi tavaf etmek” ise haccın rükünleridir.


bb) Şâfiî mezhebine göre haccın farzları şunlardır:

1. İhrama girmek (niyet),

2. Arafat’ta vakfe yapmak,

3. Kâ’be’yi tavaf etmek,

4. Sa’y yapmak,

5. Saçları tıraş etmek veya kısaltmak,

6. Bu rükünlerin çoğu (en az dördü) arasında tertibe uymak.

Bu farzlar, haccın rükünleridir.85


cc) Mâlikî ve Hanbelî mezheplerine göre haccın farzları;

1. İhrama girmek,

2. Arafat’ta vakfe yapmak,

3. Kâ’be’yi tavaf etmek,

4. Sa’y yapmak.

Bu farzlar, haccn rükünleridir

Rükünler, usulüne göre yapılmadıkça, ceza ve kefâret ödemekle hac sahih olmaz. Eksik kalan rüknün tamamlanması veya haccın kazâsı gerekir.


b) Hac Menâsikinin Kendi İçindeki Farzları (Şartları Ve Rükünleri)

Bir de haccın her bir menasikine ait farzlar vardır ki bunların

her biri ilgili bölümlerde açıklanacaktır.


3. HACCIN VACİPLERİ

Haccın vaciplerini iki grup altında toplamak mümkündür:

Haccın müstakil vacipleri, haccı oluşturan menâsikin kendi içindeki

vacipleri.

a) Hacın Müstakil Vacipleri

aa) Hanefî Mezhebine göre haccın müstakil vacipleri şunlardır:

1. Sa’y yapmak

2. Müzdelife’de vakfe yapmak

3. Şeytan taşlamak

4. Saçları tıraş etmek veya kısaltmak

5. Veda tavafı yapmak.


bb) Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre haccın müstakil vacipleri

şunlardır:


1. İhrama mîkattan girmek

2. Cemrelere taş atmak

3. Müzdelife’de vakfe yapmak

4. Bayramın 1, 2 ve 3. günlerinde Mina’da gecelemek

5. Veda tavafı yapmak


cc) Malikî Mezhebine göre haccın müstakil vacipleri şunlardır:


1. Telbiye

2. Müzdelife’de gecelemek

3. Tıraş olmak veya saçları kısaltmak

4. Eyyam-ı teşrikde Mina’da gecelemek


b) Hac Menâsikinin Kendi İçindeki Vacipleri

Bir de haccın her bir menasikine ait vacipleri vardır ki bunların her biri ilgili bölümlerde açıklanacaktır. Vaciplerden biri terk edilirse hac sahih olur ancak terkinden dolayı ceza gerekir, telafi edilirse ceza düşer.


4. HACCIN SÜNNETLERİ

Haccın sünnetlerini iki grup altında toplamak mümkündür:

Haccın müstakil sünnetleri, haccı oluşturan menâsikin kendi

içindeki sünnetler.


a) Müstakil Sünnetler

1. Kudum tavafı

2. Mekke, Arafat ve Mina’da hutbe okunması

3. Arefe gecesi Mina’da gecelemek

4. Bayram gecesi Müzdelife’de gecelemek

5. Bayram günlerinde Mina’da kalmak. (Diğer mezheplere

göre vaciptir)


b) Hac Menâsikinin Kendi İçindeki Sünnetleri

Hac menâsikinin kendi içindeki sünnetleri ilgili kısımlarda

anlatılacaktır.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder